Araştırma Konusunun veya Problemin Seçimi

Bu aşamada araştırmacılar karar vermekte zorlanmaktadırlar. Araştırma konusun seçimi neredeyse tüm çalışmaya harcanacak çabanın yarısını alabilen bir süreçtir. Araştırmacılar , bir gerçeği açığa çıkarmak, sorun ve problemlere çözüm bulmak ve yeni araştırma alanları açmak gibi farklı amaçlar doğrultusunda gerçekleşebilir. Bitirme projesi veya yüksek lisans ve doktora tezinde konu seçimi aşamasında farklı endişeler açığa çıkmaktadır.

Danışman tarafından seçilen konunun beğenilmemesi ya da seçilen konunun daha önce çalışılmış olabileceğinin fark edilmesi gibi endişeler araştırmacıları tedirgin etmektedir. Bu endişelerin öncelikli sebebi literatüre yeterince aşina olmamaktan gelmektedir. Bu sebeple araştırmacının konu seçiminden önce çalışmayı düşündüğü alanla ilgili literatüre aşina olacak duruma gelmesi, çalışmanın akıbetini de belirleyen temel faktörlerdendir.

Konu seçiminde araştırmacı amacını net bir şekilde ifade etmeli ve araştırma konusunu formüle etmelidir. Bu süreçte yoğun bir zihinsel çaba harcayacağı için araştırma konusunun becerilerine ve ilgi alanına yakın bir alan tercih etmesi bu aşamanın daha kolay geçmesini sağlayacaktır. Araştırma konusu belirlenirken iki aşamalı bir süreç devreye girer. İlk aşamada konu genel olarak seçilir. Yani genel hatlarıyla belirlenir. Sonrasında ise genel olarak belirlenen konu farklı etkenler devreye sokularak özele indirgenir. Böylelikle sınırları belirlenir.

Araştırma konusunun genel olarak belirlenmesi süreci çeşitli etmenlerle kolaylaştırılabilir.

Örneğin Kuram ve Modeller ile bir genel konu seçilebilir. Fakat tecrübesiz araştırmacılar için bu seçenek zorlayıcı olabilmektedir.

Güçlü yanların belirlenmesi : Araştırmacı kendi sahip olduğu güçlü yönlerini ve becerilerini tartarak bir genel konu seçimi yapabilir. Bir lisansüstü öğrencisi ise daha önce başarılı olduğu derslerle ilgili alanda konu seçimini gerçekleştirebilir. İlgi duyulan alanlar da konu seçiminde tercih edilebilir.

Yayınlanmış çalışmaları incelemek: Lisansüstü programlarda öğrenci olanlar YÖK’ün tez sayfasında yayımlanan tez çalışmalarına bakarak genel konuyu belirleyebilirler. Daha önce yayımlanmış çalışmalar okuyuculara ilham olabilir. Özellikle tezlerin sonuç ve öneriler gibi kısımları araştırmacılara için yeni araştırma alanları sunabilir. Daha önce yapılmış tezlerin konusu başka bir boyutta değerlendirilerek genel konu seçimi yapılabilir. Tabi ki bu noktada yayımlanmış tezleri birebir konu olarak almamaya, etik ilkelere ve intihal riskini de dikkate almak gerekebilir.

Genel konunun belirlenmesi sürecinden meslektaşlar, sınıf arkadaşları ve akademik alandaki araştırmacılar ile de fikir alış verişi yapılarak konu seçim sürecinde kolaylık sağlanabilir. Sadece yayınlanmış tezlerden değil, ulusal ve uluslararası indexlerde karşılaşılabilecek makalelerden ve yayınlanmış kitaplardan da ilham alınabilir. (Ulakbim, TRdizin, Dergipark, Ebcohost vb.)

Bu süreçte danışman tavsiyesinin de yol gösterici olduğu belirtilmelidir. Çalışmak istenilen alanla ilgili aynı konuda çalışan bir akademisyenden tavsiyeler almak faydalı olacaktır. Sonuç olarak araştırmacı uzun saatler üzerinde çalışabileceği ve verimli sonuçlar alacağı bir alanı tercih etmelidir.

Genel Araştırma Konusunun Özelleştirilmesi

Konular farklı ölçüt ve yöntemlerle sınırlandırılarak araştırmaya uygun hale gelebilmektedir. Bir coğrafi bölge, tarihi dönem, sektör, kent ve köy kavramı ve bir kurum konuların sınırlandırılmasında en çok tercih edilen etmenlerdir. Örneğin “liseli öğrencilerin problemli internet kullanımının not ortalamasına etkisi” gibi bir konu tüm dünyadaki liseli öğrencileri kapsayan bir alanı nitelediği için araştırılabilir olarak değerlendirilemez. Fakat “liseli öğrencilerin problemli internet kullanımının not ortalamasına etkisi: Yozgat Örneği” olarak konuyu özelleştirdiğimizde daha uygun ve çalışılabilir bir hal ortaya çıkar.

Yine “Türkiye’de kadın politikaları” gibi bir konu başlığı çalışılabilir bir konu değildir. Fakat “2002 yılı sonrası Türkiye’de Kadının İş Yaşamına Yönelik Gerçekleşen Politikaların Yansımaları: Gümüşhane Milli Eğitim Bakanlığı Örneği” gibi bir sınırlandırma ile konu gayet çalışılabilir bir araştırma konusuna dönüşebilmektedir.

İYİ BİR ARAŞTIRMA KONUSU NASIL OLMALI?

İyi bir araştırma konusunun öncelikli özelliği araştırılabilir olmasıdır. Araştırılabilmesi için de öncelikle hakkında veri toplanabilmesi gerekmektedir. Bazı konularda veri toplamak riskli ve oldukça zor olabilir. Örneğin özellikle kamu kurumları için yatılı kurumlarda araştırma izni almak meşakkatlidir. Diğer yandan konu olarak “kamu kurumunda çalışanların yaşadığı cinsel taciz olayları” gibi bir konu başlığı araştırılması zor ve izin konusunda da sıkıntılı bir konudur.

Araştırma konusunun amacı net bir şekilde belli edilmiş ise araştırma süresince hangi verilerin toplanacağı, hangi yöntemin kullanılacağı ve hangi kaynaklardan yararlanılacağı da bellidir. Amacın belli olması işleri kolaylaştırır.

Konunun özgünlüğü araştırmacı için bir avantajdır. İleriki zamanlarda araştırmacının “alanında uzman” olarak nitelendirilmesi ile sonuçlanacak bir sürece kapı aralayacaktır. Fakat özgün bir konuyu seçmeden önce o konu üzerinde literatür incelemesi yapmak sağlıklı olacaktır.

Sonuç olarak araştırma konusunun uygunluğu etik kurul tarafından onaylansa da , bu konunun çalışılabilirliğine araştırmacı karar verir. Bu sebeple konu seçiminde araştırmacı ipleri eline almaya hazır olmalıdır.

Kaynaklar:

Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (SPSS Uygulamalı) Remzi Altunışık, Recai Coşkun, Serkan Bayraktaroğlu, Engin Yıldırım Ekim 2012 / 7. Baskı / 381 Syf. Sakarya yayıncılık. Sakarya.

Bu yazıyı paylaşın