Değişkenler özellikle bilimsel araştırmalara başlamadan önce hipotez kurma ve araştırma sorusunu oluşturma aşamasında ortaya çıkarlar. Değişkenlerin sabit bir değeri yoktur. Çeşitli durumlarda farklı değerler alabilirler. Cinsiyet yaş ve eğitim durumu en bilinen ve sık kullanılan değişkenlerdir. Değişkenler iki türde sınıflandırılabilir;

  • Bağımlı ve Bağımsız değişkenler
  • Kategorik -Sürekli Değişkenler

Bağımlı ve Bağımsız Değişkenler: Değişkenler bibirlerini etkileme ve etkilenme özelliğine göre bağımlı ve bağımsız değişken olarak ayrılırlar. Bir örnek üzerinden daha anlaşılır olacağı için bilinen bir hipotezi ele alırsak:

H: “Problemli internet kullanımı liseli öğrencilerin not ortalamasını düşürür.” Hipotezinde liseli öğrencilerin not ortalaması bağımlı değişkendir. Bu bağımlı değişken “problemli internet kullanımı” adlı bağımsız değişkene bağlıdır. Yani Problemli internet kullanımı değiştikçe liseli öğrencilerin not ortalaması da değişecektir. Fakat Problemli internet kullanımı bağımsız bir değişkendir. Diğer değişkeni etkiler ama ondan etkilenmez.

Kategorik-Sürekli Değişkenler: Bu değişkenler de örnek üzerinden açıklanarak daha iyi kavranabilmektedir. “cinsiyet” ve “medeni durum” gibi değişkenler örneklemi sınıflandırdığı için kategorik değişken olarak tanımlanabilir.  Bireyin sahip olduğu “yaş” ve “gelir” ise sürekli değişkenlik gösterdiği için hem kategorik hem de süreklilik özelliğini taşır. Bu değişkenler de kategorik-sürekli değişkenler olarak ifade edilmektedir.

Bu yazıyı paylaşın